Ахмет Ясауи мен Юнус Эмренің хикметтеріндегі әдеби және ирфани (рухани) әсерлер
Кілт сөздер:
поэзия, хикмет, ирфани мазмұн, поэтикалық образ, көркемдік интерпретация, көркем шығарманың тілі, баяндау тәсілі, көркемдік дәстүр, мұрагерлік, салыстырмалы талдауАңдатпа
Мақалада Юнус Емренің Қожа Ахмет Ясауидің түркі поэзиясындағы көркемдік дәстүрлерін лайықты түрде жалғастырғаны екі ақын шығармаларын салыстырмалы талдау негізінде дәлелденген. Екі ұлы ақынның шығармалары үш бағытта салыстырылған: 1) ирфани мазмұнның көркемдік интерпретациясы; 2) көркем образ жасаудағы дәстүр мен даралық; 3) көркем шығарманың тілі мен баяндау тәсілі. Салыстырмалы талдау нәтижесінде, біріншіден, Юнус Емренің ұлы ирфан ақыны екені, екіншіден, оның өнерде Қожа Ахмет Ясауи дәстүрін лайықты түрде жалғастырғаны, үшіншіден, түркі халықтарының әдеби-эстетикалық ойының дамуына зор үлес қосқаны анықталған.
Әдебиеттер тізімі
1. Hâfız-ı Şîrâzî, Şemseddin Muhammed. (1931). Divân-ı Hâfız (Yayına hazırlayanlar: Kasım Ganî ve Muhammed Kazvînî). Tahran: Emîr Kebîr Yayınları.
2. Attâr-ı Nîşâbûrî, Ferîdüddin. (2017). Mantıku’t-Tayr (Thk. Muhammed Rıza Şefîî Kedkenî). Tahran: Sohhan Yayınları.
3. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî. (2011). Mesnevî-i Ma‘nevî (Thk. Reynold A. Nicholson). Tahran: İlmî ve Ferhengî Yayınları.
4. Hoca Ahmed Yesevî. (2011). Divân-ı Hikmet (Çev. ve der. Muhammed Necfî). Tahran: Sûreş Yayınları.
5. Zerrînkûb, Abdülhüseyin. (2014). Serr-i Ney: Mesnevî-i Mevlevî’nin Eleştirel Analizi. Tahran: Emîr Kebîr Yayınları.
6. Muvahhid, Muhammed Ali. (2019). Sûfîler Diyarında. Tahran: Kârnâme Yayınları.
7. Nasr, Seyyid Hüseyin. (2016). İslam›da Bilgi ve Maneviyat (Çev. Ahmed Ârâm). Tahran: İlmî ve Ferhengî Yayınları.
8. Siccâdî, Seyyid Ca‘fer. (2006). Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. Tahran: Tâhûrî Yayınları.
9. Yûsufî, Gulâm Hüseyin. (2003). Hâfız Üzerine Denemeler. Tahran: Nîlûfer Yayınları.
10. Fürûzanfer, Bedîüzzaman. (2008). Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî: Hayatı, Düşünceleri ve Eserleri. Tahran: Tahran Üniversitesi Yayınları.
