ӘЗІРЕТ СҰЛТАН» МУЗЕЙ-ҚОРЫҒЫ ҚОРЫНДАҒЫ ҚОЛЖАЗБА МҰРАЛАРЫ: МӘТІНТАНУЛЫҚ, ТАРИХИ-ДЕРЕКТІК ЖӘНЕ МӘДЕНИ САРАПТАУ
Кілт сөздер:
Қожа Ахмет Ясауи, қолжазба мұра, музей қоры, түркі-ислам өркениеті, кодикология, жазба мәдениет, «Диуани Хикмет»Аңдатпа
Мақалада Түркістан қаласындағы «Әзірет Сұлтан» Ұлттық тарихи-мәдени музей-қорығында сақталған жазба мұраның тарихи, ғылыми және мәдени маңызы қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – музейдің кітап қорына қатысты қалыптасу тарихы мен құрамын сипаттап, оның түркі-ислам әлемінің зияткерлік тарихын зерттеудегі мүмкіндігін айқындау. Деректік негіз ретінде мақалада келтірілген қор мәліметтері, қолжазбалар, баспа кітаптар және факсимиле нұсқаларының сипаттамалары пайдаланылды. Деректанулық талдау, тақырыптық жіктеу, сондай-ақ палеографиялық және кодикологиялық бақылау тәсілдері қолданылды. Қарастырылған сипаттамаға сәйкес, қорда жеті жүзге жуық бірлік, соның ішінде 158 қолжазба мен шамамен бес жүз баспа кітап бар. Құрантану, хадистану, ислам теологиясы, фикһ, логика, филология және поэзия салалары қамтылып, Катта Лянгар Құранының факсимилесі, «Сахих әл-Бұхари» басылымы, «Мишкәт әл-Масабих» қолжазбасы және «Диуани Хикмет» нұсқалары арнайы талданады. Нәтижелер қордың құндылығын көрсете отырып, жекелеген есептік деректерді нақтылау, библиографиялық сипаттамаларды біріздендіру және мәтіндерді жүйелі зерттеу қажеттігін анықтайды. Қорытындыда жазба мұраны сақтауды каталогтау, салыстырмалы зерттеу және ғылыми қолжетімділікпен ұштастыру ұсынылады. Түпнұсқа қолжазбалар, кейінгі көшірмелер, баспа басылымдары мен факсимиле нұсқалары ажыратылып, қолда бар сипаттамалар негізінде жасалатын ғылыми тұжырымдардың шектеулері де көрсетіледі.
Әдебиеттер тізімі
1. Altıntaş, H. (1989). Tasavvuf. A.b.İ.F.D., XXXI. Ankara: Ankara University Press.
2. Hazini. (1995). Cevahir-öl Ebrar min Amvac-il Bihar (C. Okuyucu, Ed.). Kayseri.
3. Kenjetay, D. (2008). The worldview of Khoja Akhmet Yasawi. Almaty: Arys Publishing.
4. Muminov, Ä. Q., Qoja, M. B., Mollaqanağatuly, S., Sadyqbekov, M. Zh., & Nurbekov, Zh. M. (Comps.). (2013). Khoja Akhmet Yasawi Mausoleum. Almaty: Effekt LLP.
5. Yasawi, K. A. (2021). Diwani Hikmet (K. Asetova & T. Qydyr, Trans.; K. Koshim-Nogai, Literary trans.). Almaty: Zolotaya Kniga Publishing LLP.
